دایرة المعارف گیاهان دارویی و معطر کوهستان

[*FATIMA*]

موچه

در فارسی به آن ترتیزک برگ پهن و تره تیزک وحشی نیز می گویند . در کتب طب سنتی با اسامی شیطرج و مسواک الراعی عصاب آمده است . موچه گیاهی علفی با ریشه ای ضخیم ، دراز و منشعب و ساقه ای به طول 50-100 سانتیمتر ، منشعب و در بخش فوقانی به صورت پانیکولی وسیع است . برگ های آن بزرگ ، پهن دراز ، سر نیزه ای ، نوک تیز و بی کرک هستند . گل های این گیاه سفیدرنگ ، بسیار کوچک و متعدد ، میوه ها خورجینگ ، گرد یا بیضی و کوچک می باشند . موسم گلدهی در ماه های اردیبهشت و خرداد است .

قسمت های مورد استفاده : تمام قسمت های گیاه

موارد استفاده : گیاه موچه ضد اسکوربوت ، مدر ، تصفیه کننده خون و هضم کننده است . از خیسانده گیاه برای درمان بیماری های کلیه و کبد استفاده می شود .

اگر آن را با سرکه بر روی دست بمالند ، در درمان برص و کچلی تا حدودی مؤثر است . خوردنش بهترین درمان درد مفاصل است و اگر ریشه آن را بر گوش قرار دهند درد مثانه را کاهش می دهد . خوردن آن در معالجه خنازیر ، آب آوردن ، اختلالات هضمی ، حالات عصبی و هیستری توصیه گردیده است . در هندوستان از دم کرده موچه برای تنظیم ضربان قلب استفاده می شود .

در استعمال خارجی له شده گیاه ، زخم ها و جراحات را درمان نموده و از آنجا که پوست را قرمز کرده و خون را در نواحی سطح بدن جریان می دهد لذا در موارد سیاتیک ، رماتیسم و دردهای عصبی از آن استفاده می شود .

ضمناً در طب علوم از این گیاه جهت رفع ناراحتی های قلبی ، ورم لثه ناشی از کمبود ویتامین سی استفاده می شود .میزان مصرف آن در استفاده داخلی به صورت دم کرده 50 گرم در یک لیتر آب جوش و یا 20 گرم ریشه در یک لیتر آب جوش به مقدار نصف فنجان و سه مرتبه در روز می باشد

در استعمال خارجی 50-60 گم گیاه در یک لیتر را به صورت جوشانده تهیه نموده و به صورت لوسیون یا کمپرس بر روی عضو دردناک بدن در سیاتیک قرار می دهند .

منبع : گیاهان دارویی و معطر کوهستانی
نوشته
زیبا درخشان
دکتر محمد شاهقلی