مدل سازي و بهينه سازي استخراج روغن شاهدانه به کمک اولتراسونيک و با روش سطح پاسخ
كرمي زهره*,يوسفي قاسم,عليپورنجمي محمد,امام جمعه زهرا
* دانشگاه علوم کشاورزي و منابع طبيعي گرگان، گلستان، ايران
مقدمه: گياه شاهدانه از جمله گياهان دارويي است که از زمان هاي بسيار دور (2000 سال پيش) شناخته شده مي باشد و روغن آن به علت ارزش هاي غذايي و داروئي همواره مورد توجه محققين قرار گرفته است. امروزه استفاده از امواج فراصوت با توجه به اثرات موثر آن در نگهداري و فرآيند مواد غذايي رو به گسترش مي باشد. اثرات مکانيکي امواج فراصوت و پديده کاويتاسيون ايجاد شده در اثر اين امواج، سبب افزايش نفوذپذيري حلال به داخل سلول هاي گياهي، افزايش انتقال جرم و به دنبال آن افزايش بازدهي استخراج در دماهاي پايين تر مي شود.

مواد و روش ها: در اين تحقيق از طرح Behnken-Box به منظور بررسي تاثير زمان (30، 60 و 90 دقيقه)، دما (30، 45 و 60 درجه سلسيوس) و نسبت حلال به ماده جامد (5، 10 و 15 ميلي ليتر در گرم) تحت فرايند اولتراسونيک در فرکانس 35 کيلوهرتز بر ميزان راندمان استخراج استفاده شد. از روش سطح پاسخ نيز به منظور تعيين کردن نقاط بهينه فرايند استخراج روغن به کمک اولتراسونيک جهت دستيابي به حداکثر راندمان استخراج از شاهدانه مورد استفاده قرار گرفت.

يافته ها: نتايج آناليز واريانس نشان داد که تاثيرات خطي و درجه دوم هر سه متغير دما، زمان و نسبت حلال به نمونه بر روي راندمان استخراج روغن از شاهدانه معني دار بود. شرايط عملياتي بهينه براي فرآيند استخراج جهت رسيدن به بيشينه راندمان 78.04درصد در دماي 60 درجه سلسيوس، نسبت حلال به ماده جامد 12.37 ميلي ليتر در گرم و زمان 90 دقيقه تعيين گرديد.

نتيجه گيري: معادله رگرسيوني به دست آمده در اين بررسي، مي تواند براي يافتن شرايط بهينه جهت رسيدن به بيشينه بازدهي روغن استخراجي از شاهدانه و مقادير پيش بيني شده براي راندمان استخراج روغن در يک مرحله باشد. هم چنين روش اولتراسونيک سبب شد که استخراج روغن در دماي پايين تر و زمان کوتاه تر صورت گيرد بنابراين منجر به کاهش تخريب روغن استخراجي مي گردد.
كليد واژه: استخراج روغن، اولتراسونيک، روش سطح پاسخ، شاهدانه


متن کامل: http://www.sid.ir/fa/VEWSSID/J_pdf/28613923805.pdf


منبع: همان