تعامل معماری و شعر فارسی در بناهای عصر تیموری و صفوی

[م.محسن]

در کنار در ورودی حرم، در سر دَر وکیل الملکی ، کشکولی بزرگ، نمادی از خوی و عملکرد درویشان، قرار دارد. جنس این کشکول ترکیبی از فلزات مختلفی چون مس و برنج است و بر روی آن اشعاری از شاه نعمت الله در مدح و ثنای حضرت علی (ع) نوشته شده است.
کشکول خود، نمادی از ارادت و علاقمندی درویشان به مولا حضرت علی (ع) و اهل بیت است. نقش بستن این ابیات بر روی آن بی شک تأکیدی بر منش و اندیشه عارف و صوفی بزرگ، شاه نعمت اله در حمایت شیعیان و خاندان حضرت علی (ع) است.
برکتیبه چهار طرف و لنگه در کوچک ضریح بقعه امام زاده سلطان میراحمد کاشان نیز، قصیده ای به تاریخ 1733 / 1146 کنده کاری شده است. این قصیده به خط نستعلیق زیبا حک شده که به مدح و ستایش امام زاده سلطان میراحمد پرداخته و اشاره نموده که با توسل به وی، حاجت ها روا می گردد و از لحاظ هنری بسیار ممتاز است.
در ضلع شمالی ایوان غربی مسجد حکیم، در دل آجرکاری، یک طاق نما تعبیه شده که دور تا دور آن را حمیلی فیروز های، سیاه و سپس زرد محاط می کند. در حاشیه ای با نقوش گل و بوته با خطوط زرد، با فاصله هایی معین اشعاری با این مضمون آمده است:

از خلقت ما خلق که امر از کیست / مقصود خدا چهارده نور جلیست
و آن چار محمد و حسن یک موسی / زهرا و حسین و جعفر و چار علیست

این اشعار با بزرگ شمردن چهارده معصوم، هدف از آفرینش را وجود مبارک آنان مي شمارد. این اشعار عیناً در کتیبه ای به همین شکل در ضلع جنوبی، مقابل طاق نمای شمالی ایوان قرینه سازی شده اند.

کتیبه های ایوان غربی مسجد جامع حکیم.




کتیبه های کشکول دَر ورودی آرامگاه شاه نعمت اله ولی ماهان

مطالب بر گرفته از مقاله "تعامل معماری و شعر فارسی در بناهای عصر تیموری و صفوی"

ادامه دارد