کلاس زیست،جلسه 5

[sr hesabi]

* اسمز:
-آب از طریق نوع خاصی انتشار به نام اسمز وارد سلول میشود.
-به این پدیده، یعنی انتشار آب با عبور از یک پرده نیمه تراوا از محیط رقیق به محیط غلیظ، اسمز می گوئیم. به این ترتیب، هر گاه دو محیط غلیظ و رقیق آبی، با یک پرده نیمه تراوا از هم جدا شوند، پدیده اسمز روی می دهد و آب از سمت رقیق به سمت غلیظ انتشار می یابد.




- فشار اسمزی: در این پدیده به نظر می رسد، آب از محیط رقیق به سمت محیط غلیظ کشیده می شود. یا به عبارت دیگر، محیط غلیظ، تمایل به جذب آب از محیط رقیق دارد. به این مکش یا تمایل به آبگیری محیط غلیظ از رقیق در پدیده اسمز، فشار اسمزی می گوئیم. دقت کنید. فشار اسمزی در واقع مکش است. مثلا وقتی می گوئیم "فشار اسمزی پلاسما نسبت به آب میان بافتی بیشتر است" یعنی پلاسما تمایل به جذب آب از مایع میان بافتی دارد.




* اسمز در در سلول های انسانی:
سلول های انسانی حاوی مخلوط نمک ها و مواد دیگرند که در آب حل شده اند و غشای سلول دارای نفوذ پذیری انتخابی است.
اگر گلبول قرمز را در آب خالص فرو ببریم، آب وارد سلول میشود و در نهایت سلول می ترکد
حال فرض کنید گلبول قرمز را درون محلول آب نمک غلیظ فرو ببریم،آب از درون آن به محلول می رود و در نهایت سلول مچاله میشود.




* اسمز در سلول گیاهی:
سلول های گیاهی دارای دیواره است و از افزایش زیادی اندازه سلول جلوگیری میکند و نمی گذارد اندازه سلول از مقدار مشخصی بیشتر شود.
دیواره سلولی به طور کامل تراواست ،یعنی همه مواد میتوانند به راحتی از دیواره رد بشوند.

* تورژسانس:
زمانی که آب به درون سلول می آید،واکئول بزرگ میشود و و غشا سلولی به دیواره میچسپد ولی به علت وجود دیواره سلول نم ترکد.
تورژسانس در گیاهان اقلیم خشک بسیار حیاتی است ،چون موجب میشود بتوانند آب بیشتری را ذخیره کنند.
در گیاهان علفی ساقه ها بوسیله تورژسانس سر پا می مانند.

*پلاسمولیز:
به عکس تورژسانس پلاسمولیز گویند. که موجب چروکیده شدند سلول می شود. و می گویند سلول پژمرده است.