عید مبعث مبارک

[sevda_sj]

اهداف بعثت پیامبر اسلام(ص)



"لقد من الله علي المومنين اذ بعث فيهم رسولا من انفسهم يتلوا عليهم آياته و يزكيهم و يعلمهم الكتاب والحكمه و ان كانوا من قبل لفي ضلال مبين" 164 آل عمران



((الله تعالي بر مؤمنان احسان كرد و منت بزرگي نهاد. آنگاه كه در ميان آنان پيامبري از خودشان فرستاد كه آيات خدا را بر آنان مي‌خواند و آنان را پاك مي‌گرداند و كتاب و حكمت را به ايشان مي‌آموزد، و به درستي كه آنان پيش از اين (پيش از بعثت) در گمراهي آشكار بودند.))


تلاوت آيات الهي، تزكيه، آموزش كتاب و حكمت، چهار وظيفه اصلي و هدف بعثت پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم هستند كه در آيه فوق ذكر شدند و هر يك از آنها قابل تامل و تفكرند. علاوه بر اين آيه، قرآن كريم در چهار مورد ديگر نيز به بيان اين وظايف پرداخته است.



آموزش تلاوت قرآن اولين هدف بعثت

از آموزش تلاوت آيات قرآن به عنوان اولين هدف بعثت ياد شده است، يعني پيامبر (ص) مامور است براي امت آيات قرآن را تلاوت كند. قابل ذكر است كه خداوند درمورد كتاب الله (قرآن)، دو وظيفه جداگانه تلاوت و سپس تعليم و آموزش را براي پيامبر ذكر نموده است. به گونه‌اي تلاوت كتاب الله يك هدف مستقل است، و تعليم و آموزش كتاب يعني آموختن احكام و تعاليم آن به مردم هدفي ديگر به شمار مي‌آيد. از اين امر معلوم مي‌شود همانگونه كه فهميدن قرآن كريم و عمل بر آموزه‌هاي آن لازمي است و اهميت دارد، تلاوت آيات قرآن كريم هم به‌تنهايي يك هدف است و به‌تنهايي نيز فضيلت دارد.


سرور دو عالم صلي الله عليه و آله وسلم مي‌فرمايد: ((اگر كسي قرآن كريم را تلاوت كند، الله تعالي براي هر حرف آن ده نيكي در نامه اعمالش مي‌نويسد.)) و در ادامه مي‌فرمايد: ((اگر كسي "الم" را تلاوت كرد من نمي‌گويم اين يك حرف است بلكه الف، لام و ميم سه حرف است و براي تلاوت آن سي نيكي از طرف خداوند در نامه اعمال او نوشته مي‌شود.))

بنابر اين خداوند متعال از تلاوت قرآن حتي بدون اينكه تلاوت كننده معناي آيات را بفهمد، به عنوان يك هدف مستقل براي بعثت پيامبر (ص) ياد كرده است. رسول اكرم (ص) همانگونه كه به اصحابش مفاهيم و معاني قرآن را مي‌آموخت، به آنان آموزش مي‌داد كه چگونه آيات قرآن را تلاوت كنند و بخوانند، كه در نتيجه آن علوم مستقلي مانند علم تجويد و علم قرائت پديد آمد
.



تعليم قرآن دومين هدف بعثت


دومين وظيفه پيامبر (ص) آموزش قرآن كريم مي‌باشد كه در "يعلمهم الكتاب" بيان شده است، تا ايشان، قرآن را به مردمي كه به ميان آنان فرستاده شده است، آموزش دهد.


با وجود اينكه ياران پيامبر (ص) و اولين مخاطبان آن حضرت، عرب زبان بودند. بسياري از آنان در عرصه فصاحت و بلاغت زبان عربي شهره بودند و ارتجالا و في‌البداهه توانايي سرودن شعر را داشتند و از دقايق اين زبان آگاه بودند، با اين وجود خداوند متعال به پيامبرش دستور مي‌دهد تا به مخاطبانش، پس از آشنايي با چگونگي تلاوت قرآن، مفاهيم آيات را تعليم بدهد، گويا قرآن كريم تصريح دارد كه آنان قرآن را نمي‌فهمند مگر وقتي كه با تعليم و تربيت محمد (ص) همراه باشد.

صحابه ارجمند رضي الله عنهم مي‌فرمايند: ما قرآن را طي مدتي طولاني ياد گرفتيم. حضرت سعد بن ابي وقاص رضي الله عنه مي‌فرمايد: هشت سال طول كشيد تا من سوره بقره را فرا گرفتم. و نيز مي‌فرمايد: ما علم، عمل و طريقه خواندن قرآن را از پيامبر خدا (ص) آموختيم.

از اين قسمت از ‌آيه كريمه واضح مي‌شود كه خوب فهميدن كتاب خدا و استباط صحيح از آموزه‌هاي آن، وقتي ممكن است كه شخص آن را از معلم و استادي فرا گيرد كه سلسه اسنادش در تعليم كتاب الله، به محمد رسول الله (ص) مي‌رسد، و اگر كسي از طريقي ديگر مدعي فهم قرآن باشد ادعايش مورد قبول واقع نخواهد شد.


تعليم حكمت سومين هدف بعثت نبوي

سومين هدف بعثت تعليم حكمت است، يعني رسول الله (ص) مامور است كه در پرتو وحي الهي به امتش حكمت و دانايي نيز بياموزد.


در اينجا اين مطلب قابل تامل و تدبر است كه خداوند فقط به تعليم كتاب اكتفا نكرد، بلكه به پيامبرش رسالت داد تا حكمت را نيز به امتش بياموزد.

از اين بخش از آيه اين نكته واضح مي‌گردد كه عقل انسان به تنهايي قادر به درك حكمت احكام و فرامين الهي و ديني نيست بلكه حكمت را نيز بايد از رسول خدا (ص) تعليم گرفت، و اگر عقل كسي متوجه حكمتي غير از آن مي‌شود آن گمراهي است و از هدايت و راه‌يابي به دور است.


اگر انسان صرفا به عقل خود بدون توجه به راهنمايي وحي الهي تكيه كند، غير از گمراهي چيزي عايدش نمي‌گردد.


اين قسمت از آيه به ما مي‌گويد كه حكمت همانست كه الله تعالي و رسول او (ص) آموزش داده‌اند و اگر عقل انسان آن را درك نمي‌كند دچار گمراهي و فريب شده است.


اولين مخاطبان وحي بهترين افراد امت اسلامي

ضماير بكار رفته در آيه مذكور مانند: فيهم، انفسهم، عليهم، يزكيهم، يعلهم، همه جمع و مراد از آنها اصحاب و ياران رسول صلي الله عليه و سلم هستند، كه به عنوان اولين مخاطبان وحي، مستقيما با رسول الله (ص) در ارتباط بودند و از تعليم، تربيت و تزكيه ايشان فيض كامل بردند.

در اينجا مي‌خواهيم يك سؤال مطرح كنيم و آن اينكه آيا افرادي كه رسول خدا (ص) به سوي آنان با اين اهداف مبعوث گرديد، اين اهداف را فرا گرفتند و به مقاصد آن پي بردند يا خير؟ آيا آنان تلاوت آيات، آموزش كتاب و حكمت را به نحو احسن فرا گرفتند و تربيت و تزكيه شدند؟

اگر اصحاب و ياران پيامبر اكرم (ص) اين آموزش‌ها را فرا نگرفته و تزكيه نمي‌شدند، اهداف بعثت نبوي متحقق نشده و به سرانجام نمي‌رسيد
‌
آنچه مسلم است، اين است كه رسول الله (ص) در تكميل اهداف بعثتش موفق عمل كرد و توانست صحابه و يارانش را به عنوان اولين مخاطبان رسالتش به بهترين نحو تربيت و تزكيه كند و همچنين رضايتش را از آنان به عنوان حلقه وصل بين خود و نسلهاي بعدي امتش اعلام دارد. بنابر اين بر ما لازم و واجب است كه به مقتضاي عشق و محبت به نبي كريم، سرور دو عالم، محمد مصطفي (ص) به صحابه و ياران ايشان اعم از اهل بيت و تك تك تربيت يافتگان ايشان محبت بورزيم. زيرا همانگونه كه پيروي از سنت پيامبر (ص) بر ما واجب است، اتباع و پيروي از سنت صحابه كرام رضي الله عنهم، خصوصا خلفاي راشدين، بر ما لازم است، زيرا آنان حلقه وصل بين ما و حضرت رسول اكرم (ص) هستند و آنچه از ايمان، دين و علوم نبوت به ما رسيده است ثمره اخلاص، مجاهدت و تلاشهاي خستگي‌ناپذير آنان براي پاسداري و ترويج قرآن و سنت در سراسر گيتي است و امت اسلامي تا قيام قيامت مرهون آنان بوده و خواهد بود.