خدایان ودایى
هندوان به عده بى‌شمارى از خدایان آسمانى و زمینى با اسما و صفات عجیب و غریب معتقدند و به آنها کرنش مى‌کنند و براى هر یک بتخانه‌هاى با شکوهى مى‌سازند.
این خدایان با هم خویشاوندى سببى و نسبى دارند و ویژگی‌هاى جسمى و روحى هر یک به تفصیل و با ذکر جزئیات در کتب مقدس و فرهنگ دینى هندوان آمده است.
اعتقاد به جلوه‌گرى خدایان به شکل انسان و حیوان در ادوار مختلف‌، نیز بسیار جلب نظر مى‌کند دسته بندى خدایان در ارتباط با طبقات اجتماعى نیز معهود است. برخى از معروف ترین خدایان هندو عبارتند از: اگنى (Agni) یعنى آتش؛ وارونا (Varuna) یعنى آسمان؛ ایشوار (Isvara) یعنى قادر (فرمانروای) متعال؛ رودرا (Rurdra) یعنى وحشتناک؛ راما (Rama) یعنى دلپذیر؛ کریشنا (Krishna) یعنى آبى پر رنگ؛ یاما (Yama) یعنى ارابه ران؛ اشوین (Asvin) یعنى اسب سوار.
تبعیض عجیب طبقاتی در بین هندوان
حدود قرن ششم ق. م در اوج اقتدار روحانیان هندو (برهمنان) نظام طبقاتى شدیدى پذیرفته شد که مدت 2500 سال سایه سنگین خود را بر کشور پهناور هندوستان افکنده بود و هنوز هم بقایاى آن وجود دارد.
پژوهشگران طبقات اجتماعى را کاسْت (Caste) مى‌خوانند که واژه‌اى پرتغالى و به معناى نژاد است.
در این نظام چهار کاست اصلى وجود داشت:
1. برهمان (Brahmanas)، طبقه روحانیون؛
2. کْشاتْریاها (Kshatrias)، طبقه شاهان، شاهزادگان و جنگاوران؛
3. ویشیاها (Vaisyas)، طبقه بازرگان و دهقانان؛
4. شودْراها (Sudras)، طبقه کارگران.
معاشرت افراد یک طبقه با طبقات دیگر شرعا و عرفا ممنوع بود، به خصوص طبقه اخیر که هر گونه تماس، حتى نگاه کردن افراد طبقات بالا به این گروه، گناه کبیره شمرده مى‌شد.
نجس‌ها (بومیان هندوستان)، فروتر و پست‌تر از هر گروه
فروتر از این چهار طبقه، بومیان غیر آریایى هندوستان بودند که نجس‌ها (Untouchables) نامیده مى‌شدند.
افراد این طبقه به هیچ وجه حق نداشتند در محله‌هاى آن طبقات چهارگانه تردد کنند و هرگاه از باب ضرورت براى حمل زباله به اماکن آنان مى‌رفتند، موظف بودند با صداى بلند حضور خود را اعلام کنند که مبادا نگاه افراد طبقات بالا به این گروه بیفتد. در این صورت، بیننده باید با غسل خود را طاهر و پاک می‌کرد.
داد و ستد نیز از راه دور، با گذاشتن پول در مکانى و تقاضاى متاع با فریاد و اختفاى کامل انجام مى‌گرفت.
گوش دادن به تلاوت کتاب‌هاى مقدس نیز بر آنان حرام بود و اگر فردى از ایشان در این مورد استراق سمع مى‌کرد، براى مجازات، سرب مذاب در گوش او مى‌ریختند.
عجیب‌تر اینکه افراد طبقه نجس‌ها به این وضع خو گرفته، آن را حق مى‌پنداشتند و باور داشتند که این تیره بختى زاییده بدکردارى آنان در زندگانى پیشین است که از طریق تناسخ آن را دریافت کرده‌اند.
هرگونه اقدامى براى کم کردن فاصله طبقات چهارگانه (و حدود 2000 طبقه فرعى که به تدریج در ضمن آن چهار طبقه پدید آمده) و دفاع از نجس‌ها، خلاف شرع و غیرمقبول بود. خوشبختانه این سنت اجتماعى در سال 1955 رسما لغو شد و تنها جلوه‌هایى از آن باقى است.
تقدس رود گنگ
رود خروشان گنگ به معناى تندرو که در بخش بزرگى از هندوستان جریان دارد، از تقدس بالایى برخوردار است و غسل کردن در آن، به خصوص در شهر بنارس (Benares)، عبادتى مهم شمرده مى‌شود. در یکی از این مراسم‌ها که هر دوازده سال یک بار انجام می‌شود در بهار 1377 حدود 10 میلیون هندو در آن شرکت کردند.
گل نیلوفر (Padma) نیز بسیار مقدس است.
پرهیز از آزار جانداران
پرهیز از آزار جانداران اصل مهمى است که تاکنون به شدت رعایت مى‌شود.
این آموزه خوردن گوشت حیوانات را عملى غیر اخلاقى مى‌داند و این مساله اثر عجیبى بر شیوه زندگى هندوان باقى گذاشته است.
زن وفادار به همراه شوهر فوت شده خود می‌سوخت
هندوان جسد مردگان خود را مى‌سوزاند و خاکستر آن را بر روى گنگ بر باد مى‌دهند.
سنت مذهبى این بود که هنگام سوزاندن جسد مرد فوت شده، همسر وى نیز به نشانه وفادارى میان توده‌هاى هیزم مى‌خوابید و همراه شوهر مى‌سوخت و براى تشویق زنان به این امر به وى لقب ستى (Sati) به معناى بانوى وفادار و بافضیلت عطا مى‌شد.
اگر احیانا زنى تاب و تحمل این فداکارى را در خود نمى‌یافت پس از مرگ شوهر موى سر خود را مى‌تراشید و جلاى وطن مى‌کرد.
اصول دین هندو
اصول دین هندو عبارت است از اعتقاد و احترام به کتاب‌هاى باستانى و سنت‌هاى دینى برهمنان و پرستش خدایانى که به ظهور آنها در دوره‌هاى قدیم عقیده دارند.
اعتقاد به تناسخ و رعایت مقررات طبقات اجتماعى در معاشرت و ازدواج، همچنین احترام به موجودات زنده، مخصوصا گاو از اصول آن دین است.
احترام به گاو
هندوان گاو را مقدس‌ترین حیوان می‌دانند و مجسمه آن را در منازل و معابد و میادین شهرها نصب می‌کنند.
گاوها در خیابان آزادانه راه می‌روند و حتی میوه و سبزی‌های مغازه‌ها را می‌خورند. راه‌بندان ایجاد می‌کنند بدون اینکه کسی مزاحمشان شود.
خوردن گوشت گاو و استفاده از پوست آن ممنوع است و هنگامی که گاوی می‌میرد، آن را با مراسم مذهبی به خاک می‌سپارند. احترام به گاو به سایر حیوانات و حشرات نیز گسترش پیدا کرده است.
نوشیدن ادرار گاو و سرگین آن برای تبرک و تطهیر درونی معمول است و هندوان گاهی برای به دست آوردن ادرار گرم و تازه گاو، ظرف به دست در مراتع دنبال گاوها راه می‌افتند و ساعت‌ها منتظر می‌مانند.
لفظ «ام» (Om) براى هندوان بسیار تقدس دارد و در عبادت، آن را با طنین مخصوصی تکرار می‌کنند و از سویى اسم اعظم الهى به شمار مى‌رود.